هیدرو تست مخزن (Hydrostatic test)، یکی از روشهای ارزیابی استحکام و سلامت مخازن تحت فشار است. هدف اصلی مشخص شدن نشتیها، ترکها و توانایی تحمل فشار طراحی است. در ادامه، مراحل کلی انجام این تست و نکات مهم را توضیح میدهم. دقت کنید که اجرای دقیق به استانداردها و دستورالعملهای ملی/بینالمللی مربوطه بستگی دارد (مثلاً استانداردهای ASME Boiler and Pressure Vessel Code، API، یا استانداردهای ملی کشور شما). قبل از هر چیز، ایمنی را در اولویت قرار دهید و قطعاً از تیم فنی مجرب کمک بگیرید.
- آمادهسازی و برنامهریزی
- بررسی مدارک مخزن: ظرفیت، فشار طراحی، مواد سازه، نوع سیالات ذخیرهشده، تاریخچه نگهداری.
- شناسایی نقاط ضعف محتمل و بررسی گواهیهای بازرسی قبلی.
- انتخاب فشار تست: معمولاً فشار تست هیدرواستاتیک بالاتر از فشار کاری طراحی است، اما به استانداردهای مربوطه پایبند باشید (مثلاً فشار تست اغلب 1.5 تا 2 برابر فشار عملیاتی برای مخازن صنعتی).
- تجهیزاتی که لازم است آماده باشد: پمپ فشار، رگولاتور، مانومترها، شیرهای ایمنی و خروجی، نوارها و کیت ثبت اندازهگیری.
- تخلیه یا آمادهسازی مخزن
- تخلیه کامل محتویات و ایمنسازی ناحیه: اطمینان از عدم وجود گازهای نشتپذیر یا بخارات قابل اشتعال.
- شستوشوی مخزن در صورت نیاز و خشککردن مناسب سطوح داخلی و خارجی (در برخی موارد نیاز به خشک بودن کامل است تا واپاشی فشار دقیق باشد).
- نصب اتصالات تست: پر کنندهها و خروجیهای مناسب جهت اندازهگیری فشار و نشت.
- پر کردن با سیال تست
- استفاده از سیال غیرزدنده یا روغن تست مناسب براساس استاندارد و جنس مخزن (معمولاً آب مقطر یا آب با افزودنیهای مخصوص برای جلوگیری از خوردگی).
- پر کردن مخزن به آرامی تا از بین رفتن هوای داخل و دستیابی به فشار اولیه تست.
- بستن کامل تمام منافذ و شیرهای تخلیه که در حین تست ممکن است باعث نشت شوند.
- اجرای فشارگذاری یا افزایش فشار
- افزایش تدریجی فشار با نظارت دقیق با مانومترها و ابزار اندازهگیری.
- نگه داشتن فشار در دو مرحله: فشار بالاتر از فشار طراحی برای مدت معینی و سپس کاهش به فشار کاری یا افت فشار.
- تثبیت فشار در مدت زمان معین (مثلاً چند ساعت) برای بررسی نشت و شکلگیری ترکهای پنهان.
- ثبت مقادیر فشار، زمان و هر گونه تغییر در سطح سیال یا دمای محیط.
- بررسی نشت و سلامت
- بازبینی تمام اتصالات، درزها و بدنه مخزن برای نشتی سیال یا تغییر شکل.
- بازرسی بصری و در صورت نیاز با استفاده از روشهای غیر تخریبی (NDT) مانند تست نیزهای، مایع قرمز یا تفنگهای بازرسی برای نقاط مشکوک.
- ثبت نتایج: مقدار فشار، مدت زمان نگهداشت فشار، نشتی یا نبود نشتی، هر گونه عیب ظاهرشده.
- تخلیه فشار و بازیابی کارکرد
- به آرامی فشار را کاهش دهید تا به فشار عملیاتی طراحی برسید.
- تخلیه سیال تست و شستوشوی مخزن در صورت نیاز.
- صدور گزارش نهایی با ذکر نتایج، نکات ایمنی و توصیههای نگهداری یا تعمیراتی.
